យោងតាមលទ្ធផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកអាកាសធាតុជាច្រើនបានបង្ហាញថា ប្រទេសថៃកំពុងប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពកម្ដៅខ្លាំងបំផុត ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសីតុណ្ហភាពនៅវាលខ្សាច់សាហារ៉ានាពេលបច្ចុប្បន្ន ខណៈដែលការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងរុញច្រានពិភពលោកឱ្យហួសពីដែនកំណត់ដែលមនុស្សអាចរស់នៅបាន។
ការព្រមាននេះត្រូវបានលើកឡើងដោយលោក Tara Buakamsri នាយកកម្មវិធី Climate Connectors ដោយផ្អែកលើអត្ថបទស្រាវជ្រាវឆ្នាំ២០២០ ក្រោមចំណងជើងថា “ក្ដៅពេកមិនអាចរស់នៅបាន៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក្នុងប្រទេសថៃ” និងការសិក្សាដ៏មានឥទ្ធិពលមួយទៀតស្តីពី “អនាគតនៃតំបន់ដែលមនុស្សអាចរស់នៅបាន” (Future Of The Human Climate Niche)។
តើអ្វីទៅជា «តំបន់អាកាសធាតុសម្រាប់មនុស្សរស់នៅ» (Human Climate Niche)?
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិបានវិវត្តន៍ និងកសាងអារ្យធម៌នៅក្នុងតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រចាំឆ្នាំចន្លោះពី ១១ ដល់ ១៥ អង្សាសេ។ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្នមានមនុស្សច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលក្តៅជាងនេះក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្តីបារម្ភធំបំផុតនោះគឺនៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រចាំឆ្នាំហក់ឡើងលើសពី ២៩ អង្សាសេ។
បច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពកម្ដៅកម្រិត ២៩ អង្សាសេនេះ មានតែនៅលើផ្ទៃដីប្រហែល ០,៨% ប៉ុណ្ណោះនៃផែនដី ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅវាលខ្សាច់សាហារ៉ា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅតែបន្តក្នុងកម្រិតខ្ពស់ តំបន់ក្តៅខ្លាំងនេះនឹងរីករាលដាល ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនប្រហែល ១ ភាគ ៣ នៃពិភពលោក។
ស្ថានភាពនៅប្រទេសថៃ កំពុងឈានចូលតំបន់គ្រោះថ្នាក់
បច្ចុប្បន្ន សីតុណ្ហភាពមធ្យមប្រចាំឆ្នាំរបស់ប្រទេសថៃគឺស្ថិតនៅកម្រិត ២៦ អង្សាសេ រួចទៅហើយ។ ការព្យាករណ៍បានបង្ហាញថា នៅត្រឹមចុងសតវត្សនេះ ថៃនឹងឆ្លងកាត់កម្រិតកំណត់ ២៩ អង្សាសេ ដែលនឹងប្តូររបបអាកាសធាតុទាំងស្រុងទៅជាសីតុណ្ហភាពបែបវាលខ្សាច់។
សញ្ញាព្រមានដែលបានកើតឡើងរួចហើយ៖
– រលកកម្ដៅឆ្នាំ២០១៦៖ ផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសថៃមានកម្ដៅខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគដល់ទៅ ១២ អង្សាសេ។
– កំណត់ត្រាថ្មី៖ ក្រុងម៉ែហុងសន (Mae Hong Son) ធ្លាប់បានកត់ត្រាសីតុណ្ហភាពខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៤៤,៦ អង្សាសេ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦។
ផលប៉ះពាល់លើសពីការ “ក្ដៅស្អុះស្អាប់”
នៅពេលដែលកម្ដៅខ្លាំងក្លាយជាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ វានឹងបង្កផលវិបាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដូចជា៖
1. សុខភាពសាធារណៈ៖ បង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង ជំងឺផ្លូវដង្ហើម និងជំងឺឆ្លងផ្សេងៗ ជាពិសេសចំពោះមនុស្សចាស់ និងអ្នកធ្វើការក្រៅផ្ទះ។
2. សេដ្ឋកិច្ច និងកសិកម្ម៖ កាត់បន្ថយទិន្នផលដំណាំ និងផលិតភាពការងាររបស់កម្មករ។
3. វិសមភាពសង្គម៖ អ្នកមានចំណូលទាបនៅតាមជនបទ នឹងរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេដោយសារខ្វះលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធត្រជាក់។
យ៉ាងណាក៏ដោយ វាសនារបស់ប្រទេសថៃមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ថាត្រូវតែទៅជាវាលខ្សាច់នោះទេ។ លោក Tara Buakamsri បានបញ្ជាក់ថា នេះគ្រាន់តែជាការព្រមានប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសថៃ អាចកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់បានឆាប់រហ័ស និងធ្វើការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធថាមពល ទីក្រុង និងការរស់នៅឱ្យមានភាពធន់ (Resilience) នោះនៅតែអាចជៀសផុតពីសេណារីយ៉ូដ៏អាក្រក់បំផុតនេះបាន៕
